Ừ Hà Nội thật nóng, nóng nhiều khi đến bi kịch. Mẹ không ngủ được, con ốm, công việc luôn quay động. Sáng mở mắt thấy một ngày đến, nhìn quanh nhìn quất thấy một ngày đi. Không ở đâu trên thế giới này, thời gian đi nhanh như ở Hà Nội, mình làm tất cả, nhưng kiểm lại như mình chưa làm được gì. Thế mà đã qua một ngày, thế rồi sẽ qua một đời.

Đời con người bình thường như anh và em làm được những gì ngoài những phút bên nhau, ngoài những phút được ở bên bố mẹ, những phút được cùng nhau chăm sóc các con? Anh không chắc nữa. Ai rồi cũng sẽ mệt mỏi với những công việc theo nhau dài năm tháng, ai cũng sẽ có nhu cầu được yên ấm trong một chiếc chăn mỏng với những người mình thương yêu. Ấy thế mà anh lại đã ra đi.

Thế mà anh lại đã bỏ lại tất cả.

Những năm tháng phía sau này sẽ đẹp hay xấu, buồn hay vui. Anh không chừng nào biết được. Em vẫn thường nói anh và em nên ở xa nhau. Xa nhau mới yêu nhau, mới thông cảm cho nhau. Anh là người tốt nhưng không phải là người bình tĩnh. Anh hành xử quá bản năng và thiếu nhẹ nhàng. Biết làm sao được? Con người vẫn thường có góc khuất góc sáng. Ở anh, có lẽ cái góc khuất ấy chỉ biểu lộ ra cho em. Em cũng nên phần nào thấy vui phải không? Hiểu một con người, cả điều mạnh yếu, cả những nết xấu đẹp, cả những khúc mắc và suy tư. Trên đời này, tri kỉ thì thật ít, tri âm lại càng ít hơn. Anh yêu em và em yêu anh. Em hiểu anh và không rời xa anh. Như thế là rất đủ.

Con mình sẽ lớn dần lên trong những lo toan của anh và em. Sự gắn bó máu thịt quả thực không thể nào nói hết. Con sẽ lớn và sẽ vẫn đáng yêu. Anh chỉ tiếc những bước chân đầu đời của con không có anh đi cạnh. Anh cũng sẽ cần cố gắng để con và em được hạnh phúc. Dù là một hạnh phúc không có anh.

Hôm nay ba nói với con về chiến tranh. Nói với con về chiến tranh khi đất nước mình đang hòa bình, đang phát triển, đang tiến bộ. Như thế liệu có thừa thãi quá không? Khi nào con lớn, con sẽ hỏi ba như vậy.

Chiến tranh nhìn từ xa thật đẹp. Không một lịch sử nào bi hùng hơn lịch sử chiến tranh, không một mưu lược nào đẹp và quyến rũ hơn mưu lược trong những trận chiến, không một hi sinh nào bi tráng hơn là cái chết của những người lính trong lửa đạn để bảo vệ quê hương, không một quyết đinh nào xứng đáng hơn là quyết định được dấn thân cho những lý tưởng cao đẹp vượt quá tầm vóc của mỗi con người.

Và anh chết trong khi đang đứng bắn

Máu anh tuôn thành lửa đạn cầu vồng.

Con người trong thời bình, chỉ mưu cầu hạnh phúc nhỏ hẹp, một miếng ăn ngon, bộ quần áo đẹp, được xum vầy, đoàn tụ trong một mái ấm nhỏ bé, sống một cuộc đời bình dị, yêu thương và chết một cách bình thản trong tay những người mình yêu mến. Sống và biết cho từng ngày.

Lũ chúng ta ngủ trong giường chiếu hẹp

Giấc mơ con đè nát cuộc đời con

Trong thời chiến, con sẽ sống và chiến đấu vì tương lai, không chỉ là tương lai của bản thân con mà còn là tương lai của dân tộc, tương lai của đất nước. Con sẽ làm việc với trách nhiệm không phải trước bản thân con mà trước lịch sử, trước sự tồn vong của dân tộc Việt Nam chúng ta, vốn đầy đau thương, luôn yêu ớt nhưng trường tồn bền bỉ. Phía sau con, hơn bốn nghìn năm dựng nước và giữ nước của cha ông là điểm tựa, phía trước con, tiền đồ của dân tộc là tiếng gọi, là trách nhiệm để con buộc phải tiến lên phía trước, không chần chừ, không ngẫm ngợi, không riêng tư. Chỉ trong chiến tranh, những chiều kích của một con người mới có thể bùng nổ thành những chiều kích của hàng vạn con người.

Nhìn lại lịch sử đau thương dân tộc mình, chưa một thế kỉ nào cha ông ta lại không phải gồng mình chống chọi trước những cuộc xâm lăng. Chưa bao giờ chúng ta có trọn vẹn một thế kỉ yên ổn để xây dựng, không phải chỉ là kinh tế, mà là văn hóa. Chúng ta chưa bao giờ có một triết gia, một lý thuyết gia nào đứng trên đầu thế giới. Chưa có một người nào trong số chúng ta đi đến cùng tư duy nhân loại. Chúng ta không có tôn giáo, không có triết lý nào cho riêng mình. Chiến công của chúng ta hiển hách nhưng văn hóa của ta suy sụp. Chúng ta giỏi tồn tại giữa những khoảnh khắc mong manh của hai cuộc chiến, với tất cả tốc độ và sự chụp giật, nhưng chưa bao giờ chúng ta giỏi sống như những quý ông, nhất là trong thời bình. Chỉ trong một thế kỉ hai mươi vừa qua mà chúng ta đã đi qua đến ba cuộc chiến. Một dân tộc chỉ có hai mươi triệu con người đã có đến năm triệu người chết trận. Không một gia đình nào ở Việt Nam trong thế kì vừa qua không có một người bà con hay họ hàng nào đó nằm lại chiến trường, anh ruột của ông ngoại là liệt sĩ, anh ruột của bà nội cũng là liệt sĩ. Khi con mở những bức ảnh chụp chung của bất kì một lớp học cấp ba bất kì nào ở đất nước mình trong những năm bảy mươi, con sẽ thấy bên dưới bức hình của những mái đầu xanh, những ánh mắt sáng ấy là anh A, hi sinh tại Khe Sanh, là anh B, hi sinh tại Ban Mê Thuật, là chị C, hi sinh ở Trường Sơn. Mùa xuân của những người anh hùng ấy để lại chiến trường, máu xương của họ vun xới cho những mùa xuân dài mãi của dân tộc.

Nếu lấy mốc cuối cùng của một cuộc xâm lăng vào nước ta là năm 1979 khi Cao Bằng, Lạng Sơn và những tỉnh phía bắc của chúng ta bị tàn phá bởi sung đạn của một ông bạn lớn, thì mới ba mươi năm, nếu lấy mốc cuối cùng của một cuộc xâm lăng là năm 1988, khi những chiến sĩ của chúng ta ôm cột cờ ngã xuống cũng bởi những loạt đạn từ ông bạn lớn ấy trên những hòn đảo ngoài Trường Sa thì mới chỉ hơn hai mươi năm. Mới chỉ hai mươi năm xây dựng, dân tộc ta lại đứng trước những nguy cơ của một cuộc chiến tranh mới. Một cuộc chiến tranh mới với một kẻ thù chưa bao giờ mới, chỉ có điều, kẻ thù ấy đang mạnh lên từng ngày, đang hung hãn lên từng ngày và bất chấp đạo lý hơn bao giờ.

Nên chiến đấu như thế nào khi ngoài kia là một thế giới thực dụng? Khi lợi ích của những nước nhỏ, khi những gì thuộc về danh dự, về đạo đức, về công lý chỉ là những màu sơn phết bên ngoài những toan tính của những cường quốc. Nhớ lại lịch sử của thế chiến thứ 2, chỉ một cái gật đầu của Anh và Pháp cũng đủ để Hitler đem quân dày xéo Tiệp Khắc, Ba Lan, Hà Lan những nước đã được họ cam kết bảo vệ bằng những ngôn từ hoa mĩ nhất.  Nhớ lại hội nghị Geneve, khi Chu Ân Lai và Molotop, những đồng minh lớn và duy nhất của nước ta khi ấy ép chúng ta phải đồng ý phân đôi đất nước để đổi lấy ảnh hưởng của họ trên toàn cầu, một cái đi đêm giữa vài nước lớn đủ đẩy Việt Nam vào con đường chia cắt khổ đâu suốt ba mươi năm.

Nên chiến đấu như thế nào đây khi trong nội bộ dân tốc Việt chúng ta còn đầy những mâu thuẫn. Gần bốn mươi năm từ ngày thống nhất, dải địa lý đã nối liền, đất nước Việt Nam đã là một, nhưng dân tộc Việt Nam đâu đã là một? Sự chia cắt lòng người Bắc Nam  vẫn còn đấy, đáng sợ hơn nhiêu lần sự chia cắt về địa lý. Thời gian có thể xóa nhòa và hàn gắn những hận thù, nhưng cũng có thể làm khoảng cách ấy dài mãi thêm ra.

Nên chiến đấu thế nào đây khi những người Việt công giáo và những người Việt lương giáo còn mải mê đòi đất, giành đất, cãi nhau những chuyện thường ngày. Chính quyền trong tay người lương giáo thì cắt xén lời nói, bôi nhọ  lãnh đạo đồng bào công giáo của mình như địch thủ và ngược lại, trong những lãnh đạo công giáo còn có người kêu gọi bất hợp tác với chính quyền, xây dựng nước chúa ngay trên mảnh đất tổ tiên. Những nhóm Tin Lành Đê Ga đang biểu tình đòi độc lập nơi Tây Nguyên, nóc nhà của Đông Dương. Đất nào mà chẳng là đất của tổ tiên? Liệu có thể nào nhân danh Chúa để cắt riêng một khoảnh quê cha đất tổ thành một quốc gia riêng trong quốc gia Việt Nam? Và liệu có thể nhân danh công quyền để can thiệp vào đời sống tâm linh của người khác ?

Hơn lúc nào hết, chúng ta đang phải trả giá cho những quyết định sai lầm và ấu trĩ của những nhà lãnh đạo chỉ thấy được những lợi ích bày ra trước mắt. Ai đã kí công hàm tôn trọng vùng biền của Trung Quốc? Ai đã đồng ý cho Trung Quốc giúp ta in bản đồ đất nước với tỉ lệ chỉ 1/1000? Là ai đã làm ngơ, không một lời phản đôi khi Trung Quốc xâm lược Hoàng Sa trong tay đồng bào mình năm 1974? Ai đã đồng ý cho Trung Quốc khai thác Bauxite trên Tây nguyên bất chấp phản đối của hàng vạn đồng bào?

Hơn lúc nào hết, chúng ta cần phải học lại, đọc lại câu nói của vị tướng trận tài ba, tác giả của súng thần công, công trình sư của thành đá Đa Bang vững chắc, tư lệnh của lực lượng quân đội mạnh nhất với một tiêm năng kinh tế mạnh nhất trong suốt thời kì phong kiến Việt Nam. Vị tướng tài ấy, với tất cả lực lượng hùng mạnh trong tay đã phải chấp nhận thất bại lớn nhất và chóng vánh nhất trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc, chỉ vì

Tôi không sợ đánh, chỉ sợ lòng dân không theo.

Bin ạ, tất cả lãnh đạo đều thông minh hơn hầu hết nhân dân chúng ta, nhưng trí tuệ cá nhân luôn chỉ là một đốm nhỏ trong khối minh triết vằng vặc của dân tộc. Khi họ quá tin vào bản thân mình và coi thường minh triết của dân tộc là họ đang tự đào hố chôn vùi bản thân mình. Tiếc thay, không phải chỉ họ phải trả giá cho sai lầm của họ, mà nhân dân cũng phải trả giá. Cả Bin và cả ba đều không thể nào ngoài cuộc.

Nhưng ba sẽ không nhìn mọi sự với con mắt bi quan nữa. Trong mọi sự đều có một khoảnh của lối thoát. Ba tin vào dân tộc này, tin vào những lãnh đạo của ba. Những người ngày hôm qua có thể mánh mung, thiển cận, nhưng chắc chắn mang trong mình dòng máu của dân tộc. Một dân tộc mà bất cứ khi nào đứng trước họa ngoại xâm, đều biết cố kết thành hàng thành lũy như những cây tre, mềm mại trong gió, nhưng bất khuất và không bao giờ sụp đổ.

Ba hi vọng một tương lại tươi sáng cho Bin, một thế hệ sẽ thông minh hơn và sẽ khôn khéo hơn thế hệ của ba. Một thế hệ sẽ biết yêu nước và tỉnh táo ngay cả trong những giờ phút thanh bình, chứ không chỉ khi kẻ thù đã kéo quân trước cửa.

Ba của Bin.

Hoàng Phủ Ngọc Tường

Nếu có một biến động địa chất nào đó xảy ra thật nhẹ nhàng, khiến cho chỉ sau một đêm thức dậy, người ta bỗng thấy hai bờ sông Hương đã líp lại với nhau- nghĩa là thành phố Huế vẫn y nguyên, nhưng sông Hương không còn nữa… Vâng, giả sử là như vậy, thì liệu người trong nước, ngoài nước còn buồn nhắc tới Huế nữa không? Có lẽ ai đó vẫn còn tìm về, để rồi nhận ra cái tâm Huế trong mình đã khác. Nước vẫn chảy về đông, nhưng với Huế tuồng như không phải thế, sông Hương là một dòng ký thác tự chảy vào lòng mình, “con sông dùng dằng con sông không chảy- sông chảy vào lòng nên Huế rất sâu“. E phải đạt tới sức tâm cảm của người nghe đàn cao sơn lưu thủy thuở xưa mới nói ra điều ấy, và chính là Thu Bồn, vốn mộtđời thơ giang hồ mê mải qua những dòng sông.

Còn tôi, rồi một ngày kia tôi sẽ già đi như tổ tiên của tôi, buổi sáng ngồi thật yên nghe con chim nó hót trong bụi hoa, lòng rỗng không vì đã quên hết chuyện đời. Trong buổi sáng thái hòa ấy của đời người, cả cõi nhân gian lại hiện bóng trong ký ức mơ hồ của tôi bằng tiếng cười nói của nhân loại trên những dòng sông mà tôi đã đi tới. Không biết rồi điều ấy có xảy ra với tôi hay không, nhưng bây giờ tôi luôn luôn nghĩ thế. Ý nghĩ ấy đến với tôi lần đầu tiên cách hơn mười lăm năm, khi cuộc viễn du đưa tôi đến đối diện với dòng sông luồng to sóng lớn chảy xa mù trong lịch sử nước Trung Hoa cổ, chính là dòng sông mà một nghìn hai trăm năm trước, nghĩ đến mái tóc sáng như tơ xanh chiều như sương, Lý Bạch đã thảng thốt cất tiếng hỏi: “Anh không thấy sao, nước Hoàng Hà đổ xuống tự lưng trời?…”Con người thật giống bản lai của nó là trái đất, với muôn vàn những dòng sông lặng lẽ chảy suốt đêm ngày trong thân thể nó là những dòng máu, vận hành trong lẽ tuần hoàn của vũ trụ và chuyên chở biết bao điều huyền nhiệm của cuộc sống. Thế nên ở vào cái tuổi con người thu mình về với bản lai của chính nó, trong những giấc mơ thanh đạm, tôi sẽ thấy lại những dòng sông. Với tôi, sông Hồng là nỗi nhớ về phù sa của đời người, sông Cửu Long là sức mạnh đi tới biển và sông Hương như nỗi hoài vọng về một cái Đẹp nào đó chưa đạt tới ở đời. Có lẽ vì thế mà bài hát Thiên Thai của Văn Cao đã được sinh thành từ trên dòng sông Huế này, trong nỗi mê cuồng của con phù du thoát xác bay về một cõi đẹp vĩnh hằng không có nơi trần thế. Anh Văn về Huế, tôi cùng anh trên một con thuyền trôi miên man trong buổi chiều xanh thẳm của núi ngàn, để cảm nhận lại một chút thiên thu trong tiếng hát Thái Thanh là với tôi là bài hát “để nghe suốt đời người”. Mùa xuân hoa dẻ rụng đầy những dòng suối ở cửa rừng, cánh trắng với những tua nhị tỏa thành chùm bềnh bồng, phảng phất một mùi hương hoang đường gợi nhớ Tiên, giống như hoa đào xưa kia Lưu Nguyễn một lần đã thấy…

***

Thiên Thai, chốn đây hoa xuân chưa gặp bướm trần gian.

Có một mùa đào dòng ngày tháng chưa tàn qua một lần…

Có lẽ nghìn năm trước Văn Cao đã hóa thân ở nơi đây, cầm trên tay trái đào nhớ thương của tiên nữ để theo dòng nước về nhân gian không trở lại. Người tiên khách trần chia tay nhau, chén rượu tiễn đưa chìm xuống đá sông hóa thành một quả núi đẹp muôn đời, gọi là Hòn Chén. Hòn Chén hay còn gọi là núi Ngọc Trản, từ lâu đời trên núi có đền linh thờ tiên. Mạch núi trùng điệp từ Tây Bắc dồn về, cuồn cuộn thế rồng đi cọp ngồi, cảnh trí thanh quang, cây cối sầm uất, mới nhìn đã thấy khác thường, thời nhà Mạc, tác giả sách Ô Châu Cận Lục qua đây, cảm khái nói rằng núi này dáng như “tổ tông cao ngất”. Dưới chân Hòn Chén, dòng sông quành nửa vòng tròn để về xuôi, xoáy thành một đáy vực sâu thẳm; chuyện cũ cố đô chép rằng các vua nhà Nguyễn dùng nước sông Hương lấy từ vực này. Nước sông ở đây còn đầy vị nguồn, ngọt thanh như ánh trăng và bóng trăng thì làm rùng mình như một mảnh nhan sắc chìm trong thiên cổ. Xuân Diệu kể trong thơ rằng một đêm chàng qua đây, nghe trong tiếng nguyệt cầm những giọt lệ thương đời người nương tử đã chết dưới vực biển pha lê này trong màu trăng nguyệt bạch. Ở khúc quanh này những con đò hoàng hôn từ nguồn về bỗng đột ngột bị cắt làm đôi, nửa khoang chở đầy nắng, nửa kia chìm trong bóng tối . Một thời rất dài trước khi nằm úp mặt xuống cỏ với một vết đạn hồng sau gáy, Ngô Kha thường về ngồi một mình giữa đám trâm chồi trên sườn đồi Vọng Cảnh bên này, nhìn cái bóng nghiêng của mìnhđổ dài giữa những hốc đá khô… Trong nỗi trầm tư dằng dặc, chàng đăm đăm dõi theo những con rừng chở nặng cả ánh sáng và bóng tối, như chở một linh hồn không yên tìm chốn nghỉđâu đó dưới những vòm cây âm u tiếng chim bìm bịp bên kia sông:

“Trong tôi dừng một khoang chiều

Tôi về chở một cô liêu đầy, nằm…”

Từ khúc cong này, sông Hương bắt đầu từ giã thế giới huyền thoại của rừng già để chuyển hóa thành một dòng sông kinh kỳ, rất xa mà cũng rất gần với tiền thân A Pàng của nó. Chính cái lai lịch quá gần gũi của núi ngàn đã âm hưởng rất sâu vào chất thơ của dòng sông sau này, khi nó trôi qua thành phố. Nghĩ lại, tôi chân thành biết ơn các vua chúa Nguyễn, và cả Lê Qúy Đôn từ Thăng Long vào, như là những nhà môi sinh tân tiến của thời đại họ, đã biết cách gìn giữ cho đời sau vẻ đẹp của con sông Huế, bằng những biện pháp nghiêm ngặt nhằm bảo vệ rừng đầu nguồn sông Hương. Đúng thế thôi, nếu sông Hương cũng giống như những dòng sông chị em của nó ở miền Trung, mùa mưa biến thành nước biển mênh mông, mùa kiệt chỉ còn là lạch nước nhỏ quanh quất giữa những cồn bãi mọc đầy cỏ gai, đúng, nếu cảnh tượng là thế thì Huế đã không tồn tại nổi trong tâm thức của người yêu Huế. Như là một người biết sống giữ mình, sông Hương ngày thường vẫn là một dòng xanh và đầy, đứng ở bến nào nhìn sang bên kia vẫn thấy thành phố mấp mé bên bờ nước.

Sông Hương rất nhạy cảm với ánh nắng nó thay màu nhiều lần trong một ngày như hoa phù dung và nhiều khi màu nước không biết từ đâu mà có, không giống với màu trời. Đó là một nét động trong cái tĩnh của thành phố, khiến cho dòng sông gây ấn tượng mạnh với ai từng đánh bạn với nó; người ta giữ những kỷ niệm màu sắc khác nhau về nó, giống như về màu áo của người bạn gái yêu mến của mình. Sông vẫn thường xanh, nhưng chính màu xanh trở mình sau cơn lũ mới lạ lùng: nắng vàng lạnh, và dòng sông vừa xanh trở lại hôm qua, màu lục non trẻ trung đến chạnh lòng, như một tình cảm nào thiết tha khôn nguôi trong đời. Cuối hè, Huế thường có những buổi chiều tím, tím cầu, tím áo, cả ly rượu đang uống trên môi cũng chuyển thành màu tím; và sông Hương trở thành dòng sông tím thẫm hoang đường như trong tranh siêu thực. Trần Dần từ Hà Nội về chơi Huế, ngày nào cũng ra bờ sông ngồi nhìn chiều tím; lần ấy không nén được lòng, nhà thơ đứng dậy một mình vỗ tay hoan hô dòng sông. Từđó trong ngôn ngữ của Tư Mã Gãy- Trần Dần mọc thêm một từ mới, gọi Huế là “nhân loại tím”. Trong ngôn ngữ thường ngày, ý niệm “màu tím Huế” có nguồn gốc thiên nhiên rất rõ:đủ độ nồng nhưng màu vẫn ửng sáng, nó không gợi nỗi buồn theo kiểu hoa păng- xê mà là niềm vui nhẹ của những bông cỏ mùa xuân. Nó mang dấu hiệu của một nội tâm trong sáng, giàu có nhưng gìn giữ để không bộc lộ nhiều ra bên ngoài; vì thế với người phụ nữ Huế, màu tím ấy vừa là màu áo, vừa là đức hạnh.

Tôi biết, Trần Dần không muốn dừng lại nơi buổi chiều Huế nào đó mà thi sĩ tiền chiến Đoàn Phú Tứ đã đi qua. Thời nhiều mộng mơ, Đoàn Quân đã lọc ra từ chất huyền ảo kia của dòng sông Huế ý niệm nổi tiếng của ông về thời gian :

“Màu thời gian không xanh

Màu thời gian tím ngát”.

Tôi và Phùng Quán đã đến thăm Đoàn Phú Tứ, loanh quanh mất gần tiếng đồng hồ mới tìm ra chỗ ở của ông, một căn nhà quá đơn sơ ngoài bãi sông Hồng, chen chúc giữa xóm lao động của nhà máy điện Yên Phụ. Ông kể với chúng tôi chuyện ông vừa được kết nạp lại vào Hội nhà văn, về giải thưởng các công trình dịch thuật mà nhà xuất bản Văn học vừa trao tặng cho ông, về món tiền trợ cấp khiêm tốn mà Quốc hội vừa gởi đến ông, với tư cách là đại biểu văn nghệ sĩ tại Quốc hội khóa I. Tất cả mọi chuyện như vậy, ông nói với chúng tôi bằng một nỗi vui thành thực và thơ ngây, y như tâm trạng hưng phấn trước những thành quả đầu đời của nhà văn trẻ. Thời tài hoa của ông đã lừng lẫy thì Phùng Quán vừa bước vào một “Tuổi thơ dữ dội” cùng với thành phố trên sông Hương, và bây giờ Phùng Quán cũng vừa ra khỏi một cuộc trần ai với bộ râu pha sương trông đẹp lão. Chúng tôi đi khắp xóm hỏi tên Đoàn Phú Tứ không ai biết; mãi sau Phùng Quán hỏi tên riêng của bà, người ta liền chỉ đến một quán nhỏ bán bánh rán ở đầu ngõ, và Đoàn quán đang ngồi giữa đám trẻ xúm xít ăn quà sáng. Quả thực tôi đang đối diện với một đời nghệ sĩ tài hoa, đến bây giờ cốt cách cũng chưa phai mờ. Tưởng lại gương mặt sầu buồn của ông trải mấy mươi năm giữa xóm đê ven sông này, tôi kinh hãi nhận ra tận dưới đáy ký ức vui buồn của ông, mải miết trôi đi một dòng sông tím ngát…

Sương mù là một nét phong vận riêng của sông Hương, xuất hiện khoảng cuối năm đến đầu hạ, vào tinh mơ, cuối chiều và những đêm trăng lạnh; cũng nhiều khi ghé lại bất ngờ như một gã lãng du. Nhiều tháng dài thành phố xưa hư ảo trong sương, dòng sông mịt mù trôi trong cơn mê dài, chỉ còn những ánh lửa thuyền chài lay động ý thức giữa cõi thực và cõi mộng. Người ta ngồi nói chuyện với nhau trong khoang thuyền, chỉ lờ mờ nhìn thấy mặt nhau qua màn sương, trong khi bên ngoài những nét cong mềm của cầu Trường Tiền, những mái đầu đội nón của hoàng thành và những cây bàng, cây bồ đề trụi hết lá hai bên sông đều nhạt nhòađi thành những nét xuất thần trên những bức tranh lụa cổ. Mùa này, những thiếu nữ Huế thường đi ra ngoài với áo trắng dài, nhìn cứ như những dáng người từ sương mù sinh ra. Dù đi xa hoặc phải thay đổi lối sống, họ vẫn giữ mãi màu áo ấy như kỷ niệm của tình yêu trinh bạch, và những tháng năm âm ỷ mộng đầy trời. Những tháng sương mù đã đưa Huế quay lại với linh hồn một cố đô sâu thẳm trong thời gian; và dù qua bao nhiêu thành phố trên thế giới, người ta vẫn giữ về Huế một ấn tượng riêng của tâm hồn mình, như trong một câu phương ngôn Nhật Bản: “đừng quấy động những gì đã yên tĩnh”.

Phan Bội Châu đã giành hết quãng đời “ông già Bến Ngự” của mình để viết sách, và cả một khối lượng đồ sộ văn chương triết học của ông đã ra đời trong một lòng thuyền bềnh bồng trên sông Hương. Suốt một đời chọc trời khuấy nước, trở về làm Tô Đông Pha đánh bạn với dòng sông Hương mù, Phan Bội Châu tìm thấy ở sông Hương một tâm hồn bè bạn vừa sáng suốt, vừa tinh nghịch để chia sẻ với ông những kinh nghiệm lịch sử làm cho triết nhân nheo mắt cười:

“Hương ơi, e phải mày không

sông nọ hóa ra mình có”…

Hơn bốn mươi năm sau ngày cụ Phan qua đời, tôi được gặp bà Trần thị Nữ, người chèo đò cho cụ Phan suốt mười lăm năm ở Huế. Được biết trong bấy nhiêu năm, bà như đã quên hết chuỵên đời, chỉ giữ lại một tấm lòng cô trung với nhà yêu nước vĩ đại. Bà kể lại với mọi người đến thăm vô vàn những kỷ nịêm về cụ Phan, và nhiều đêm như người mộng du bà quanh quẩn giữa cây lá trong vườn, ngâm vang Hải Ngoại Huyết Thư trong tiếng đại bác dội vào thành phố. Một đêm trăng thời đệ nhị thế chiến, cụ Phan neo thuyền giữa sông Hương, chỗ gần cầu Gia Hội để hóng mát. Từ một con thuyền đâu đó chợt cất lên một câu hò lạ:

“Biển Thái Bình Dương đang cơn sóng nổi

Chiếc thuyền em trôi nổi tựa cánh bèo

Sao không ra tay giúp chống đỡ chèo

Anh hùng sao lại nằm queo trong thuyền

Hò ơ, hò ơ…”

Cụ Phan giật mình, bảo bà Nữ đi tìm người vừa hò câu mái nhì đến gặp: một cô gái mặc áo vá vai dịu dàng đứng vòng tay cúi đầu trước ông già Bến Ngự, Cụ móc hầu bao thưởng cô lái mấy giác bạc, rồi chắp tay vái tạ; suốt đêm ấy cụ Phan trằn trọc không ngủ.

Bà Nữ qua đời, mộ đưa vào khu nghĩa trang cụ Phan lập ra để dành cho những người cùng chí hướng của cụ từ thời ấy, thời những người yêu nước “chết không có đất mai táng” theo di chúc của cụ. Trải bao lớp sóng phế hưng cho tới khi bà Nữ nhắm mắt, tôi nghĩ thầm khi theo sau cỗ quan tài đơn chiếc không có hoa tươi đưa bà vào nghĩa trang, mái chèo thời gian của bà vẫn bền bĩ quẫy nước trên một con thuyền không bến.

Có một chiều sương sa, sông Hương mịt mùng như cả con sông Ngân Hà đang xuống trần và trôi qua trước mắt tôi. Chợt hiện ra một vệt lửa lung linh tiến dần về phía tôi. Tưởng đâu xa lắm, hóa ra nó đang lướt qua chỗ tôi, cách bờ nước độ vài mét, chỉ có bếp lửa, không thấy dáng người. Tôi giật mình kêu lên: “Con thuyền Phan Bội Châu!”… Trong khoang thuyền đó hơn nửa thế kỷ trước, một ông già đã miệt mài tổng kết lịch sử, soi lại đạo nho, giải lại Kinh Dịch, và tiên đoán Chủ nghĩa xã hội… Ôi tư tưởng và tâm huyết của cả nửa thế kỷ kia, bây giờ chỉ còn lại một vết “lửa chài lập lòe nơi yên ba thâm xứ” lịch sử nhiều khi còn làm tôi ngơ ngác hơn giấc mộng.

Với sông Hương, người ta không thể vô tình quên người bạn đời của nó trong truyền thống mỹ học phương Đông là núi Ngự Bình. Nếu Ngọ Môn là khuôn mặt của kinh thành, thì sông Hương ở quãng này là giải quai nón bằng lụa mềm ôm lấy khuôn mặt ấy, và Ngự Bình là tụ điểm của cái nhìn từ lâu đài trông ngóng ra chân trời. Núi Ngự có hình thang cân, kéo mộtđường thẳng thanh thoát nổi bật trên nền trời giống như chiếc án thư nghĩ ngợi ánh sáng nhật nguyệt. Ngày xưa, thi sĩ Tuy Lý thường ruổi ngựa lên núi này, triết học thiên nhiên của ông sâu thẳm khôn lường:

“Sáng mai quất ngựa lên đầu núi”

Bin mến,

Hôm nay, ở bên này ba vẫn khỏe và bình thường. Công việc bắt đầu chạy, và khi mọi thứ chạy, người ta bận. Sau này con sẽ hiểu. Ba bận, nhưng ba sẽ in ra một cái ảnh của con, để trước mặt, và nghĩ là ba cần luôn cố gắng.

Ba thấy những người thông minh thì rất thèm được như họ. Những người thông minh thường giải quyết mọi thứ nhẹ nhàng. Những người không thông minh, thì đành cố gắng. Mọi sự cố gắng rồi sẽ phải trả giá, nhưng những đền đáp chắc hẳn cũng ngọt ngào.

Thời gian để chơi bao giờ cũng trôi nhanh hơn thời gian để làm việc. Vì người Việt mình thường vừa làm vừa chơi. Nhoắng cái hết một ngày, nhoắng cái là hết một tuần. Sẽ thấy công việc như cái gì đó nặng nề, nhưng vui. Ba đang cố gắng, và con cũng vậy nhé.

Nhìn con qua ảnh, ba thấy nhớ và yêu con. Con cũng vậy nhé. Vẫn có ảnh của ba ở trên tường phòng nhà mình đấy. Khi con nhìn lên, thấy ba và mẹ. Và mẹ sẽ chỉ cho con đây là ba, đây là cắt mặt, cái mũi, cái tai, cặp kính và đây là nụ cười hạnh phúc.

Nụ cười hạnh phúc thường có khi người ta ở bên nhau. Về bất cứ mặt gì. Mẹ dạo này lấy con làm chỗ dựa đấy J, không còn là ba nữa đâu. Nên con phải ngây thơ mà vẫn phải vững vàng con nhé.

Ba sẽ vắng nhà đến tận khi con bốn tuổi. Thời gian 3 năm, ba còn chưa đi hết bước khởi đầu. Nhưng ba đã thấy nhớ con lắm, nhớ nụ cười, nhớ khi con khóc, nhớ lần đầu tiên con bò, nhớ những bước chân đầu tiên của con nữa, và nhớ cả khi con bi bô tập nói.

Ba đã để lỡ khoảnh khoắc con chào đời, ba sẽ còn để lỡ nhưng gì trong cuộc đời con nữa? Sẽ là lúc con chạy, lúc con nói loằng ngoằng được một câu thật dài chẳng hạn?

Tủ sách ba để lăn lóc ở nhà, chẳng theo một trình tự và nội dung nào cụ thể, mẹ sẽ thỉnh thoảng đọc cho con nghe. Sách là người bạn lớn, an ủi và động viên. Đọc sách con sẽ thấy niềm vui được sống trong một cõi mộng.

Ai cũng chỉ sống một lần thôi. Và cuộc đời nói chung là định sẵn. Chỉ rất ít người, ba không thuộc về số đó, bước qua được những định sẵn của số phận để biết sống khác đi. Nhưng người như ba, sự thay đổi chỉ đến trong sách. Đọc sách, con thấy một thế giới khác trong tay. Vui buồn, thù hận, cao thương, hi sinh và thấp kém. Đời ai cũng có cái đó, nhưng đọc sách thì đọng hơn nhiều. Như mình đang ở nơi khác, sống một cuộc đời khác và trải qua những cung bậc khác.

Mong muốn ấy đơn sơ, nhưng chẳng phải ai cũng có thể thực hiện được trong đời mình đâu con. Ba, mẹ đều không (hay chưa) thực hiện được đến cùng. Bin sẽ khác, con sẽ sống như con mong muốn. Ba sẽ làm việc, mẹ sẽ yêu con để con có đủ sức khỏe và trợ lực, và con sẽ tự đưa con đến bất cứ đâu trong đời.

Con sẽ thành một người đàn ông mà ngay cả ba cũng phải hâm mộ, con nhé.

Từ một người bạn già cả và luôn trung thành của con, ba hôn vào cái miệng xinh xắn của con khi con ngủ. Và thơm mẹ.

http://www.youtube.com/watch?v=Opyo5DxOtvI

Song from a Secret Garden

Victory

Và có lời Du u remember – PC

Trong sáng: Joe la taxi, Vanessa Paradis

Tươi tắn ) écris l’histoire – Gregory Lemarchal

Yeah

Endless RAIN

Forever Love

Curify my love

Ngày quốc tế, nhưng anh tin là anh đang nghĩ đến mỗi mình em(:))

Ngày này với anh chẳng có gì là quan trọng. Thông thường như anh nhớ, vài năm trước thôi, anh cố gắng, trong chừng mực của anh, đi mua một bó hoa to đùng đắt tiền sau một ngày trốn biệt đi làm. Nhà mình ngày này thường vẫn có hoa. Năm nay, em có nhận được nhiều hoa không em ? Có ai tặng hoa cho em không em?

Có bạn bảo anh, hoa có cái gì đó không thực tế (tuy thế bạn này vẫn ca hát suốt ngày, người thực tế lại đi ca hát suốt ngày, ngộ nhỉ?). Để thực tế hơn, có lẽ anh nên tặng em cái gì đó thật hơn thế. Cái thật hơn thế là cái gì? Chắc không phải một bức thư như thế này em nhỉ?

Anh muốn, ngay bây giờ, trở về bên em, ôm em vào lòng để em thấy mọi việc vẫn là thật. Thật trong trí tưởng thì cũng là thật. Miễn là tình cảm của anh với em là thật.

Em ơi, ngay bây giờ, anh không về bên em được. Trời ở đây nắng đẹp. Mùa xuân rồi em. Hoa đào nở đã lâu rồi, hoa lê, hoa mận, hoa păng-xê, vô vàn các loài hoa đang khấp khởi khoe mùa xuân trong nắng.

Ở nhà thì là buổi tối. Buổi tối cuối trước ngày của em, của chị và của mẹ.

Hoa hồng cho tình yêu, hoa cúc màu vàng là nỗi nhớ, hoa đào của niềm vui rạo rực, hoa thạch thảo tinh khôi, hoa baby e ấp, hoa tím bằng lăng của thủy chung. Em, em là hoa nào vậy?

Anh sẽ ra vườn, lấy một bông hoa xinh tươi đem tặng em (như bài hát mẫu giáo ấy) và anh sẽ nói.

Hoa cúc vàng anh nhìn em say đắm

Tình anh đó dịu dàng bông huệ trắng

Em làm bông hồng trong trắng của anh không ?

Bài thơ thối này anh nghĩ ra từ hổi bé tí (để gạ gẫm phụ nữ) đấy.

Ở Nhật, anh biết chuyện này qua ông Thích Nhất Hạnh, có ngày của mẹ: mùa lễ Vu Lan tháng bảy Âm lịch. Ai còn mẹ, trên ngực cài bông hoa màu hồng. Ai đã mất mẹ, trên ngực cái bông hoa màu trắng. Màu trắng đáng sợ ấy bao giờ sẽ đến trong đời anh? Giờ trên áo em và anh vẫn là những bông hoa sắc hồng hạnh phúc. Cả anh và em vẫn có mẹ bên mình. Hạnh phúc nhiều lắm. Em sẽ thay anh, mua một bó hoa đẹp đem về cắm trong nhà, và em sẽ thay anh gọi điện về hỏi thăm mẹ em và bà ngoại. Em nhé. Và em sẽ chụp một bức ảnh bông hoa ấy. Để anh thấy anh vẫn như đang ở nhà, ở đâu đó dòng kí ức tuổi thơ bên mẹ, và ở đâu đó trong căn phòng của anh và em. Anh sẽ nhắm mắt lại một chút để tất cả lại lùi như xưa,trong một khoảnh khắc nhỏ.

Cuối cùng, anh đang học viết sao cho ngắn, hỏi sao cho trực tiếp, và sống sao cho thực. Tuy anh biết em vẫn thích là bông Quỳnh hương chỉ nở dịu dàng khi đêm xuống. Anh vẫn muốn áp dụng phong cách thực tế hỏi em một câu thẳng tuột. Em sẽ mãi là hoa hồng của anh, em nhé. Được không em?